Suwałki
miasto na prawach powiatu · woj. podlaskie · 67 879 mieszk. (▼ 2%/5 lat) · dane 2025
Władze i uchwały
Władze, podatki lokalne, uchwały rady i kontrole
Władze
Wyniki wyborów samorządowych 2024 · źródło: Państwowa Komisja Wyborcza
Rada gminy
23 mandatów
- KWW „RAZEM DLA SUWAŁK - CZESŁAW RENKIEWICZ”12
- KW PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ8
- KWW WSPÓLNE SUWAŁKI3
Jak głosowała gmina
- KOMITET WYBORCZY PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ37,3%
- KOALICYJNY KOMITET WYBORCZY KOALICJA OBYWATELSKA PO .N IPL ZIELONI26,9%
- KOALICYJNY KOMITET WYBORCZY TRZECIA DROGA POLSKA 2050 SZYMONA HOŁOWNI - POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE17,4%
- KOMITET WYBORCZY KONFEDERACJA WOLNOŚĆ I NIEPODLEGŁOŚĆ9,1%
- KOMITET WYBORCZY NOWA LEWICA5,2%
- KOMITET WYBORCZY BEZPARTYJNI SAMORZĄDOWCY1,8%
Podatek od nieruchomości – ile z dozwolonego pułapu
Nie mamy uchwały Suwałki o stawkach podatku od nieruchomości. Stawki obowiązują do zmiany, a my czytamy akty ogłoszone od 2024 roku – gmina, która nie zmieniała ich wcześniej, nie ma u nas uchwały.
Co kontrolowała NIK
Kontrole Najwyższej Izby Kontroli obejmujące tę gminę w latach 2020–2024 · źródło: nik.gov.pl
- Ochrona i zarządzanie terenami zielonymi w miastach województwa podlaskiego.
Urząd Miejski w Suwałkach · 9 gru 2024 · budownictwo, gospodarka przestrzenna i mieszkaniowa
- Lokalne bezpieczeństwo energetyczne
Urząd Miejski w Suwałkach · 13 paź 2020 · gospodarka
Liczba kontroli nie jest miarą gospodarności: NIK dobiera jednostki celowo, pod temat kontroli, więc większa gmina trafia do próby częściej. Kontrola bada wskazane zadanie, a nie całość działania gminy, i kończy się wnioskami – nie uchyla żadnej uchwały. To co innego niż nadzór nad uchwałami.
Co uchwaliła rada
202 aktów ogłoszonych w dzienniku urzędowym od 2024 roku · źródło: wojewódzki dziennik urzędowy
Budżet i finanse21,8%44 aktów
- W sprawie zmian w budżecie miasta na 2026 rokUchwała · 7 lipca 2026
- W sprawie zmian w budżecie miasta na 2026 rokUchwała · 11 czerwca 2026
- W sprawie zmian w budżecie miasta na 2026 rokUchwała · 25 maja 2026
- W sprawie zmian w budżecie miasta na 2026 rokUchwała · 21 kwietnia 2026
- W sprawie zmian w budżecie miasta na 2026 rokUchwała · 5 marca 2026
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie konsultacji społecznych z mieszkańcami Miasta Suwałk dotyczących Suwalskiego Budżetu ObywatelskiegoUchwała · 3 marca 2026
- W sprawie zmian w budżecie miasta na 2026 rokUchwała · 16 lutego 2026
- W sprawie zmian w budżecie miasta na 2025 rokUchwała · 22 stycznia 2026
- W sprawie budżetu miasta na 2026 rokUchwała · 22 stycznia 2026
- Zmieniająca uchwałę w sprawie zasad udzielenia dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych w SuwałkachUchwała · 30 grudnia 2025
- …i 34 więcej – pełna lista w dzienniku urzędowym
Planowanie przestrzenne13,4%27 aktóww tym 3 uchylonych lub uznanych za nieważne
- W sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu obejmującego działki o nr 11269/14, 11269/15, 11302, 11303, 11304, 11305/3, 11305/4, 11305/6, 11269/17, 12025, 12026 i 12027 położone w rejonie ulicy Wigierskiej w SuwałkachUchwała · 30 czerwca 2026
- W sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr XXII/292/2020 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 27 maja 2020 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu ograniczonego ulicami: Gen. K. Pułaskiego, Świerkową, Modrzewiową, Grabową i Gen. Z. Podhorskiego w SuwałkachObwieszczenie · 25 czerwca 2026
- W sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla Zielona Górka w SuwałkachUchwała · 3 czerwca 2026
- W sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar ograniczony ulicą Stanisława Staniszewskiego, terenem kolejowym i granicą działki o numerze 33900/1 w SuwałkachUchwała · 1 kwietnia 2026 · częściowo nieważny
- W sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu Szpitala Wojewódzkiego im. dr. Ludwika Rydygiera w SuwałkachUchwała · 1 kwietnia 2026
- W sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar ograniczony ulicami: Filipowską, Grunwaldzką, Stefana Batorego, terenem Zespołu Szkół nr 6 im. Karola Brzostowskiego, ulicą Łanową oraz zespołem zabudowy pokoszarowej w SuwałkachUchwała · 1 kwietnia 2026
- W sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu ograniczonego ulicami Tadeusza Kościuszki, Gen. Józefa Dwernickiego, Teofila Noniewicza, a od południa fragmentem ulicy Muzycznej i działkami o nr 11505/1, 11505/5, 11505/6 w SuwałkachUchwała · 3 marca 2026
- W sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu ograniczonego ulicami Gen. K. Pułaskiego, Świerkową, Modrzewiową, Grabową i Gen. Z. Podhorskiego w Suwałkach w odniesieniu do terenu 17UUchwała · 2 lutego 2026
- W sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia w części obejmującej obszar ograniczony ulicami: Utratą, Sejneńską, Przytorową oraz terenem kolejowym w SuwałkachUchwała · 30 grudnia 2025
- W sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu przy ul. Szkolnej 7 w SuwałkachUchwała · 30 września 2025
- …i 17 więcej – pełna lista w dzienniku urzędowym
Drogi i transport10,9%22 aktóww tym 1 uchylonych lub uznanych za nieważne
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie określenia przystanków komunikacyjnych w Suwałkach, których właścicielem albo zarządcą jest Gmina Miasto Suwałki, udostępnionych operatorom i przewoźnikom wykonującym regularne przewozy osób w publicznym transporcie zbiorowym oraz warunków i zasad korzystania z tych przystankówUchwała · 3 czerwca 2026
- W sprawie zmiany nazwy i aktualizacji przebiegu drogi gminnej nr 101409 BUchwała · 7 maja 2026
- Zmieniająca uchwałę nr XLIX/636/2022 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 28 września 2022 r. w sprawie pozbawienia dróg położonych w Mieście Suwałki kategorii dróg powiatowychUchwała · 7 maja 2026
- Zmieniająca uchwałę nr XLIX/637/2022 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 28 września 2022 r. w sprawie zaliczenia dróg położonych w Mieście Suwałki do kategorii dróg gminnychUchwała · 7 maja 2026
- Zmieniająca uchwałę nr XVII/195A/2025 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 24 września 2025 r. w sprawie zaliczenia dróg położonych w mieście Suwałki do kategorii dróg gminnychUchwała · 7 maja 2026
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie określenia przystanków komunikacyjnych w Suwałkach, których właścicielem albo zarządcą jest Gmina Miasto Suwałki, udostępnionych operatorom i przewoźnikom wykonującym regularne przewozy osób w publicznym transporcie zbiorowym oraz warunków i zasad korzystania z tych przystankówUchwała · 28 listopada 2025
- W sprawie zaliczenia dróg położonych w mieście Suwałki do kategorii dróg gminnychUchwała · 29 października 2025
- W sprawie zaliczenia do kategorii dróg powiatowych dróg położonych w mieście SuwałkiUchwała · 30 września 2025
- W sprawie zaliczenia do kategorii dróg gminnychUchwała · 30 września 2025
- W sprawie pozbawienia części drogi nr 1134 B (ulica Szpitalna) kategorii drogi powiatowej, poprzez wyłączenie jej z użytkowania jako drogi publicznejUchwała · 30 września 2025
- …i 12 więcej – pełna lista w dzienniku urzędowym
Oświata i opieka nad dziećmi9,9%20 aktóww tym 5 uchylonych lub uznanych za nieważne
- W sprawie przyjęcia Regulaminu wynagradzania nauczycieli przedszkoli, szkół i placówek oświatowych, prowadzonych przez Miasto SuwałkiUchwała · 3 czerwca 2026
- W sprawie określenia zasad udzielania i obniżania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycielom, w tym zajmującym stanowiska kierownicze oraz tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć niektórych nauczycieliUchwała · 3 czerwca 2026
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie Statutu Żłobka Miejskiego w SuwałkachUchwała · 2 lutego 2026
- W sprawie Statutu Żłobka Miejskiego w SuwałkachUchwała · 28 listopada 2025
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie ustanowienia i zasad przyznawania stypendium artystycznego Prezydenta Miasta Suwałk dla dzieci i młodzieżyUchwała · 30 września 2025
- W sprawie określenia zasad, trybu przyznawania i pozbawiania oraz rodzaju i wysokości stypendiów sportowych oraz nagród i wyróżnień w Mieście SuwałkiUchwała · 30 września 2025
- W sprawie w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych publicznym i niepublicznym przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego, szkołom, w tym szkołom podstawowym, w których zorganizowano oddział przedszkolny i placówkom z terenu Miasta Suwałki, trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania tych dotacji oraz terminu i sposobu rozliczenia ich wykorzystaniaUchwała · 6 maja 2025
- W sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych publicznym i niepublicznym przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego, szkołom, w tym szkołom podstawowym, w których zorganizowano oddział przedszkolny i placówkom z terenu Miasta Suwałki, trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania tych dotacji oraz terminu i sposobu rozliczenia ich wykorzystaniaUchwała · 3 grudnia 2024 · uchylony
- W sprawie ustalenia wysokości opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą 6 lat oraz warunków zwolnienia z tych opłat w przedszkolach publicznych prowadzonych przez Miasto SuwałkiUchwała · 3 grudnia 2024
- W sprawie określenia zasad, trybu przyznawania i pozbawiania oraz rodzaju i wysokości stypendiów sportowych oraz nagród i wyróżnień w Mieście SuwałkiUchwała · 3 grudnia 2024 · uchylony
- …i 10 więcej – pełna lista w dzienniku urzędowym
Podatki i opłaty5%10 aktóww tym 2 uchylonych lub uznanych za nieważne
- W sprawie określenia stawek podatku od środków transportowych na 2026 r.Uchwała · 4 listopada 2025
- W sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2026 r.Uchwała · 4 listopada 2025
- W sprawie zwolnień od podatku od nieruchomości w ramach pomocy inwestycyjnej na infrastrukturę sportową i wielofunkcyjną infrastrukturę rekreacyjną na terenie miasta SuwałkiUchwała · 6 maja 2025
- W sprawie zmiany uchwały Nr VIII/99/2024 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie zmiany uchwały Nr VII/81/2024 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 30 października 2024 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2025 r.Uchwała · 31 stycznia 2025
- W sprawie zmiany uchwały Nr VII/81/2024 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 30 października 2024 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2025 r.Uchwała · 3 grudnia 2024
- W sprawie określenia stawek podatku od środków transportowych na 2025 r.Uchwała · 6 listopada 2024 · uchylony
- W sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2025 r.Uchwała · 6 listopada 2024 · uchylony
- W sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości budynków lub ich części, w których wykonano remont elewacjiUchwała · 5 lutego 2024
- W sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości gruntów stanowiących zrekultywowane tereny po górniczych wyrobiskach nadziemnych zajętych na potrzeby prowadzenia działalności w zakresie turystyki, rekreacji i sportuUchwała · 5 lutego 2024
- W sprawie programu pomocy de minimis w zakresie zwolnień od podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców tworzących nowe miejsca pracy związane z inwestycjami początkowymi na terenie Miasta SuwałkUchwała · 5 lutego 2024
Odpady i czystość3%6 aktów
- W sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomościUchwała · 3 marca 2026
- Zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia Programu osłonowego w zakresie zmniejszenia wydatków mieszkańców Miasta Suwałk z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na lata 2025-2027Uchwała · 2 lutego 2026
- W sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłatyUchwała · 6 listopada 2024
- W sprawie przyjęcia Programu osłonowego w zakresie zmniejszenia wydatków mieszkańców Miasta Suwałk z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na lata 2025-2027Uchwała · 6 listopada 2024
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymiUchwała · 6 listopada 2024
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie podziału Gminy Miasta Suwałki na sektory w celu zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomościUchwała · 3 kwietnia 2024
Pozostałe30,7%62 aktówobwieszczenia, wyroki sądów oraz akty, których tytuł nie mówi, czego dotyczą („w sprawie zmiany uchwały nr…") – tych nie przypisujemy zgadując
- W sprawie uchwalenia Planu ogólnego Miasta SuwałkUchwała · 30 czerwca 2026
- W sprawie podniesienia minimalnej wysokości wynagrodzenia rodziny zastępczej zawodowej oraz prowadzącego rodzinny dom dzieckaUchwała · 3 czerwca 2026
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie opłat za przejazdy autobusami komunikacji miejskiej na terenie miasta Suwałk oraz na terenie gminy SuwałkiUchwała · 3 czerwca 2026
- W sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr XII/104/2011 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 31 sierpnia 2011 r. w sprawie „Regulaminu przewozu osób i bagażu autobusami komunikacji miejskiej na terenie Miasta Suwałk oraz Gminy Suwałki”Obwieszczenie · 7 maja 2026
- W sprawie przyjęcia programu działań zmierzających do poprawy warunków życia mieszkańców miasta Suwałki pn. „Suwalska Karta Mieszkańca”Uchwała · 7 maja 2026
- W sprawie wykazu kąpielisk na terenie Miasta Suwałki na rok 2026 oraz określenia sezonu kąpielowegoUchwała · 7 maja 2026
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie „Regulaminu przewozu osób i bagażu autobusami komunikacji miejskiej na terenie Miasta Suwałk oraz Gminy Suwałki”Uchwała · 1 kwietnia 2026
- W sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Miasta Suwałk na 2026 rokUchwała · 1 kwietnia 2026
- W sprawie powołania Młodzieżowej Rady Miasta SuwałkiUchwała · 1 kwietnia 2026
- Zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia programu działań zmierzających do poprawy warunków życia mieszkańców miasta Suwałki pn. „Suwalska Karta Mieszkańca”Uchwała · 3 marca 2026
- …i 52 więcej – pełna lista w dzienniku urzędowym
Pozostałe tematy – 3 kategorie, 8 aktów
Grunty i nieruchomości2%4 aktów
- W sprawie zmiany uchwały nr XIII/189/2019 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 30 października 2019 r. w sprawie określenia zasad gospodarki nieruchomościami mienia gminnego Miasta SuwałkUchwała · 30 czerwca 2026
- W sprawie określenia warunków udzielania bonifikat oraz wysokości stawki procentowej bonifikaty przy sprzedaży lokali mieszkalnych z zasobu mienia gminnego Miasta SuwałkUchwała · 3 marca 2026
- W sprawie udzielenia bonifikaty od ceny nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży w ramach „Działki budowlane dla młodych w Suwałkach”Uchwała · 3 grudnia 2024
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie określenia szczegółowych warunków sprzedaży nieruchomości gruntowych na rzecz ich użytkowników wieczystychUchwała · 5 lutego 2024
Pomoc społeczna i zdrowie1%2 aktów
- Dotycząca zmiany uchwały nr LI/665/2022 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 30 listopada 2022 roku w sprawie przewozu osób niepełnosprawnych oraz warunków korzystania i odpłatności za te usługi na terenie Miasta SuwałkiUchwała · 4 sierpnia 2025
- W sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach treningowych lub wspomaganychUchwała · 5 marca 2024
Woda i kanalizacja1%2 aktów
- W sprawie zmiany uchwały w sprawie przyjęcia programu „Budowa przyłączy kanalizacyjnych do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej w Gminie Mieście Suwałki” oraz ustalenia regulaminu udzielania dotacji celowej na dofinansowanie kosztów jego realizacjiUchwała · 1 lipca 2025
- W sprawie przyjęcia programu „Budowa przyłączy kanalizacyjnych do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej w Gminie Mieście Suwałki” oraz ustalenia regulaminu udzielania dotacji celowej na dofinansowanie kosztów jego realizacjiUchwała · 6 czerwca 2025
Uchwały uznane za nieważneprzez nadzór wojewody lub sąd
- W sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar ograniczony ulicą Stanisława Staniszewskiego, terenem kolejowym i granicą działki o numerze 33900/1 w Suwałkachczęściowo nieważny · 1 kwietnia 2026
- W sprawie zaliczenia dróg położonych w mieście Suwałki do kategorii dróg gminnychnieważny · 30 września 2025
- W sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu obejmującego działki o nr ewid.: 20480/5, 20480/4, 20469/1, 20469/2, 20480/2, 20470 oraz części działek o nr ewid.: 20468, 20479/1, 20492/9, 20471, 20480/3, 20481, 20482 przy ul. Szwajcaria w Suwałkachczęściowo nieważny · 4 marca 2025
…i 1 więcej – pełna lista w dzienniku urzędowym
Nadzór nad uchwałami rady
Nadzór nad prawem miejscowym – to co innego niż kontrola finansów gminy.
- Wojewoda3 aktówBada z urzędu każdą uchwałę rady i może stwierdzić jej nieważność w całości lub w części.
Zobacz, czego dotyczyły – 3 z 3 aktów
- Rozstrzygnięcie nadzorcze – stwierdzające nieważność części uchwały Nr XXIII/266/2026 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 25 marca 2026 r.…29 kwi 2026
- Rozstrzygnięcie nadzorcze – stwierdzające nieważność uchwały NR XVII/195/2025 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 24 września 2025 r.…29 paź 2025
- Rozstrzygnięcie nadzorcze – stwierdzające nieważność części uchwały NR IV/42/2024 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 31 lipca 2024 r. w…6 wrz 2024
Wojewoda bada z urzędu KAŻDĄ uchwałę, więc rada uchwalająca więcej ma statystycznie więcej okazji do zakwestionowania. Część rozstrzygnięć dotyczy spornej wykładni i bywa uchylana przez sąd. To zestawienie zdarzeń, nie ocena rady.
Liczba uchwał nie jest miarą pracowitości rady, a liczba uchylonych – jej nieudolności: gmina o większym majątku uchwala więcej z konieczności, a uchylenie to zwykle aktualizacja własnej wcześniejszej uchwały. Pełna treść każdego aktu jest u wydawcy, pod linkiem.
Władza i mieszkańcy
Pięć dróg, którymi mieszkaniec może wejść w rozmowę z gminą – i gdzie ta gmina stoi
Budżet obywatelski
41,1zł / mieszkańca
najmniejnajwięcej
242. z 311 gmin
W puli było 2,8 mln zł.
W rankingu są tylko gminy, które budżet obywatelski prowadzą. Jego brak nie jest tu ostatnim miejscem, tylko nieobecnością.
Kto głosuje
11 088na 100 tys.
najmniej głosującychnajwięcej
180. z 304 gmin
Zgłoszono 43 projektów na 100 tys.
W rankingu są tylko gminy, które budżet obywatelski prowadzą. To nie jest frekwencja wyborcza — tę znajdziesz w sekcji „Jak głosowała gmina" na karcie gminy.
Inicjatywa lokalna
3wniosków
Tryb, w którym mieszkańcy sami proponują zadanie i dokładają własną pracę. Zawartych umów: 3.
Pieniądze dla organizacji
29,6zł / mieszkańca
najmniejnajwięcej
1851. z 2477 gmin
Łącznie 2 mln zł dla stowarzyszeń i fundacji.
Zgromadzenia publiczne
21w roku
Wydanych zakazów: 0. GUS nie przelicza tego na mieszkańca, więc ta liczba nie ma pozycji w kraju.
Kobiety w radzie
13%
najmniejszy udziałnajwiększy
85. z 2478 gmin
Rada liczy 23 osób. Liczba mandatów wynika z ustawy, nie z decyzji gminy.
Pozostałe fakty z tego rozdziału
Odpowiedzi „tak" i „nie" pochodzą z ankiety GUS o tym, czy dana procedura się odbyła. Nie mówią, ilu mieszkańców wzięło w niej udział ani czy ich uwagi zostały uwzględnione. Rocznik stoi przy każdej pozycji osobno — GUS publikuje te badania w różnym tempie.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)