Piła
gmina miejska · pow. pilski · woj. wielkopolskie · oświata · dane 2025
Szkoły, przedszkola i żłobki – gmina Piła
Placówki oświatowe
158
stan 2025
Uczniowie
14 656
bez przedszkolaków
Przedszkolaki
2248
Żłobki i kluby
11
450 miejsc
Szkoły (126)
- Szkoła Podstawowa nr 2 im. Olimpijczyków Polskich w PileSzkoła podstawowa· publiczna· 1092 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa nr 11 im. Królowej Jadwigi w PileSzkoła podstawowa· publiczna· 891 uczniów· Piła
- I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej - Curie w PileLiceum ogólnokształcące· publiczna· 883 uczniów· Piła
- Technikum nr 3 w PileTechnikum· publiczna· 716 uczniów· Piła
- II Liceum Ogólnokształcące w PileLiceum ogólnokształcące· publiczna· 684 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa nr 5 im. Dzieci Polskich w PileSzkoła podstawowa· publiczna· 672 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa nr 6 im. Lotników Polskich w PileSzkoła podstawowa· publiczna· 663 uczniów· Piła
- Technikum nr 1 w PileTechnikum· publiczna· 596 uczniów· Piła
- Technikum ZawodoweTechnikum· niepubliczna· 573 uczniów· Piła
- Technikum nr 4 w PileTechnikum· publiczna· 550 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Brzechwy w PileSzkoła podstawowa· publiczna· 512 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa nr 7 im. Adama Mickiewicza w PileSzkoła podstawowa· publiczna· 472 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa nr 12 z Oddziałami Integracyjnymi im. Janusza Korczaka w PileSzkoła podstawowa· publiczna· 471 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa nr 4 im. Mikołaja Kopernika w PileSzkoła podstawowa· publiczna· 446 uczniów· Piła
- Technikum nr 5 w PileTechnikum· publiczna· 419 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stanisława Staszica w PileSzkoła podstawowa· publiczna· 377 uczniów· Piła
- Technikum nr 2 w PileTechnikum· publiczna· 334 uczniów· Piła
- Szkoła Policealna Teb Edukacja w PileSzkoła policealna· niepubliczna· 299 uczniów· Piła
- Zaoczne Liceum Ogólnokształcące "Cosinus" w PileLiceum ogólnokształcące· niepubliczna· 297 uczniów· Piła
- Liceum OgólnokształcaceLiceum ogólnokształcące· niepubliczna· 288 uczniów· Piła
- Szkoła Policealna Zawodowa "Żak" w PileSzkoła policealna· niepubliczna· 267 uczniów· Piła
- Branżowa Szkoła I Stopnia nr 2Branżowa szkoła I stopnia· publiczna· 257 uczniów· Piła
- Liceum Ogólnokształcące Towarzystwa Salezjańskiego im. Św. Jana BoskoLiceum ogólnokształcące· niepubliczna· 235 uczniów· Piła
- Salezjańska Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła IISzkoła podstawowa· niepubliczna· 192 uczniów· Piła
- Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych "Żak" w PileLiceum ogólnokształcące· niepubliczna· 185 uczniów· Piła
- Medyczna Policealna Szkoła "Cosinus" w PileSzkoła policealna· niepubliczna· 184 uczniów· Piła
- Państwowa Szkoła Muzyczna I St. im. Fryderyka Chopina w PileSzkoła muzyczna I stopnia· publiczna· 173 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa Społecznego Towarzystwa OświatowegoSzkoła podstawowa· niepubliczna· 168 uczniów· Piła
- Szkola Policealna "Cosinus i" w PileSzkoła policealna· niepubliczna· 166 uczniów· Piła
- Branżowa Szkoła I Stopnia nr 1Branżowa szkoła I stopnia· publiczna· 166 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa SpecjalnaSzkoła podstawowa· publiczna· 165 uczniów· Piła
- Branżowa Szkoła I Stopnia nr 4Branżowa szkoła I stopnia· publiczna· 149 uczniów· Piła
- Technikum Teb Edukacja w PileTechnikum· niepubliczna· 134 uczniów· Piła
- II Liceum Ogólnokształcące Społecznego Towarzystwa Oświatowego w PileLiceum ogólnokształcące· niepubliczna· 99 uczniów· Piła
- Liceum Ogólnokształcące Mistrzostwa Sportowego w Piłce Siatkowej w PileLiceum ogólnokształcące· publiczna· 97 uczniów· Piła
- Branżowa Szkoła I Stopnia nr 5Branżowa szkoła I stopnia· publiczna· 90 uczniów· Piła
- III Liceum Ogólnokształcące w PileLiceum ogólnokształcące· publiczna· 83 uczniów· Piła
- Niepubliczna Szkoła Podstawowa "Vermilion" w PileSzkoła podstawowa· niepubliczna· 75 uczniów· Piła
- Państwowa Szkoła Muzyczna II St. im. Fryderyka Chopina w PileSzkoła muzyczna II stopnia· publiczna· 65 uczniów· Piła
- Policealna Szkoła Opieki Medycznej "Żak" w PileSzkoła policealna· niepubliczna· 64 uczniów· Piła
- Szkola Policealna "Cosinus" w PileSzkoła policealna· niepubliczna· 60 uczniów· Piła
- Branżowa Szkoła II Stopnia nr 4 w PileBranżowa szkoła II stopnia· publiczna· 44 uczniów· Piła
- Szkoła Specjalna Przysposabiająca do PracySzkoła specjalna przysposabiająca do pracy· publiczna· 36 uczniów· Piła
- Liceum Ogólnokształcące Teb Edukacja w PileLiceum ogólnokształcące· niepubliczna· 32 uczniów· Piła
- Szkoła Podstawowa SpecjalnaSzkoła podstawowa· niepubliczna· 31 uczniów· Piła
- Liceum Ogólnokształcące Szkoła Mistrzostwa Sportowego Talent w PileLiceum ogólnokształcące· niepubliczna· 22 uczniów· Piła
- Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy im. Marii Grzegorzewskiej w PileSpecjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy· publiczna· 4 uczniów· Piła
- Ośrodek Szkoleniowy Centrum Nauki i Biznesu "Żak" w PilePlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Centrum Edukacji i Zarządzania Korporacja "Romaniszyn" SP. Zo. o. - Kształcenie Ustawiczne w Fomach PozaszkolnychPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Młodzieżowy Dom Kultury "Iskra" w PileMłodzieżowy dom kultury· publiczna· Piła
- Branżowa Szkoła I Stopnia SpecjalnaBranżowa szkoła I stopnia· publiczna· Piła
- Technikum nr 6 w PileTechnikum· publiczna· Piła
- Zespół Szkół Ogólnokształcących Społecznego Towarzystwa Oświatowego w PileZespół szkół i placówek oświatowych· niepubliczna· Piła
- Niepubliczna Placówka Kształcenia Ustawicznego Ligi Obrony KrajuPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Standard Zbigniew ŻylińskiPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Wiesława Maciejewska Centrum Doradczo SzkoleniowePlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Placówka Kształcenia Ustawicznego Euro Consulting w PilePlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Bursa Szkolna w PileBursa· niepubliczna· Piła
- Uks "6" Judo-Jopek-PiłaPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Prywatna Szkoła Języków Obcych "Hello"Placówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Ośrodek Szkolenia Oddziału Pilskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich w PilePlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Teb Edukacja Studium Kształcenia PraktycznegoPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Beauty Vital Akademia Piękna i ZdrowiaPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Zespół Szkół Muzycznych im. Fryderyka Chopina w PileZespół szkół i placówek oświatowych· publiczna· Piła
- Wolf Security Business Training Center-Kształcenie Ustawiczne w Formach PozaszkolnychPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Policealne Studium Zawodowe "Fama"Szkoła policealna· niepubliczna· Piła
- Policealne Medyczne Studium Zawodowe "Fama"Szkoła policealna· niepubliczna· Piła
- Studium Policealne "Fama" w PileSzkoła policealna· niepubliczna· Piła
- Zespół Szkół Ekonomicznych w PileZespół szkół i placówek oświatowych· publiczna· Piła
- Ośrodek Szkolenia Kursowego "Klemszkol" w PilePlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Niepubliczna Placówka Kształcenia Ustawicznego. Stowarzyszenie Księgowych w Polsce Oddział Terenowy w Pile Oddziału Wielkopolskiego w PoznaniuPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Szkoła Specjalna Przysposabiająca do PracySzkoła specjalna przysposabiająca do pracy· publiczna· Piła
- Centrum Hajdasz Jacek Hajdasz Niepubliczna Placówka Oświatowo - WychowawczaNiepubliczna placówka oświatowo-wychowawcza w systemie oświaty· niepubliczna· Piła
- Zespół Szkół im. Stanisława Staszica w PileZespół szkół i placówek oświatowych· publiczna· Piła
- Korporacja "Romaniszyn" Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe Stanisław Romaniszyn- Kształcenie Ustawiczne w Formach PozaszkolnychPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Polska Grupa Ratownictwa Medycznego Szymon Kozłowski-Kształcenie Ustawiczne w Formach PozaszkolnychPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Szkolenia Bhp i Ppoż "Mir"Placówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w PilePlacówka doskonalenia nauczycieli· publiczna· Piła
- Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w PileBiblioteki pedagogiczne· publiczna· Piła
- Zespół Szkół Towarzystwa Salezjańskiego w PileZespół szkół i placówek oświatowych· niepubliczna· Piła
- Branżowa Szkoła II Stopnia nr 6 w PileBranżowa szkoła II stopnia· publiczna· Piła
- Firma Handlowo - Usługowa Kursy Szkolenia - Waldemar Pietrzycki - Kształcenie Ustawiczne w Formach Pozaszkolnych. Niepubliczna Placówka OświatowaPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Pik-Up Józef Kot i Jerzy Pierko - Kształcenie Ustawiczne w Formach Pozaszkolnych. Niepubliczna Placówka OświatowaPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Szkoła PolicealnaSzkoła policealna· publiczna· Piła
- Zespół Poradni Psychologiczno - Pedagogicznych w PileZespół szkół i placówek oświatowych· publiczna· Piła
- Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w PilePoradnia psychologiczno-pedagogiczna· publiczna· Piła
- Poradnia Specjalistyczna Wad Mowy i Słuchu w PilePoradnia specjalistyczna· publiczna· Piła
- Powiatowe Centrum Edukacji w PileZespół szkół i placówek oświatowych· publiczna· Piła
- Powiatowe Centrum Edukacji - Centrum Kształcenia Ustawicznego w PilePlacówka Kształcenia Ustawicznego ze szkołami· publiczna· Piła
- Centrum Kształcenia ZawodowegoCentrum Kształcenia Zawodowego· publiczna· Piła
- Szkoła Podstawowa dla DorosłychSzkoła podstawowa· publiczna· Piła
- Liceum Ogólnokształcące dla DorosłychLiceum ogólnokształcące· publiczna· Piła
- Centrum Szkoleń Marleny Płonki - Kształcenie Ustawiczne w Formach PozaszkolnychPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Szkola Policealna "Cosinus II' w PileSzkoła policealna· niepubliczna· Piła
- Niepubliczna Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Pile. Niepubliczna Placówka OświatowaPoradnia psychologiczno-pedagogiczna· niepubliczna· Piła
- Niepubliczna Placówka Oświatowa Medica- Kształcenie Ustawiczne w Formach PozaszkolnychPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Zakład Doskonalenia Zawodowego Centrum Kształcenia w Pile-Kształcenie Ustawiczne w Formach PozaszkolnychPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Prywatna Praktyka Ratownika Medycznego Paweł Anioł- Kształcenie Ustawiczne w Formach PozaszkolnychPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Centrum Doskonalenia Nauczycieli w PileZespół szkół i placówek oświatowych· publiczna· Piła
- Centrum Pracy Pozaszkolnej i Kształcenia Ustawicznego EdusPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Branżowa Szkoła II Stopnia nr 2 w PileBranżowa szkoła II stopnia· publiczna· Piła
- Niepubliczna Placówka Kształcenia Ustawicznego "Centrum Kompetencji"Placówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Zespół Szkół przy Teatralnej w PileZespół szkół i placówek oświatowych· publiczna· Piła
- Liceum Ogólnokształcące dla DorosłychLiceum ogólnokształcące· niepubliczna· Piła
- Branżowa Szkoła II Stopnia nr 5Branżowa szkoła II stopnia· publiczna· Piła
- Policealne Studium ZawodoweSzkoła policealna· niepubliczna· Piła
- Medyczna Szkoła PolicealnaSzkoła policealna· niepubliczna· Piła
- Zespół Szkół Gastronomicznych w PileZespół szkół i placówek oświatowych· publiczna· Piła
- Bursa Szkolna w PileBursa· niepubliczna· Piła
- Zespół Szkół Budowlanych w PileZespół szkół i placówek oświatowych· publiczna· Piła
- Magik Komputer Magdalena PerecPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Niepubliczna Poradnia Psychologiczno - PedagogicznaPoradnia psychologiczno-pedagogiczna· niepubliczna· Piła
- Niepubliczna Placówka Kształcenia Ustawicznego - "Glam Up" Akademia Makijażu Profesjonalnego i Stylizacji. Placówka Kształcenia Ustawicznego - Bez SzkółPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w PileLiceum ogólnokształcące· publiczna· Piła
- Federacja Stowarzyszeń Naukowo- Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej Rada Regionalna w PilePlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Pracownia Edukacyjna K&kPlacówka doskonalenia nauczycieli· niepubliczna· Piła
- Uniwersytet OświatowyPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Ośrodek Szkolenia Zawodowego S. C. Z&m RomaniszynPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Branżowa Szkoła I StopniaBranżowa szkoła I stopnia· niepubliczna· Piła
- Centrum Szkoleniowe Ms. Niepubliczna Placówka OświatowaPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Centrum Kształcenia Ustawicznego przy Centrum Kształcenia "Nauka" SP. Zo. o.Placówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Policealne Studium Zawodowe dla DorosłychSzkoła policealna· publiczna· Piła
- Zespół Szkół Technicznych w PileZespół szkół i placówek oświatowych· publiczna· Piła
- Akademia Polska w Pile. Niepubliczna Placówka OświatowaPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
- Zespół Szkół Centrum Kształcenia "Nauka" SP. Zo. o. w PileZespół szkół i placówek oświatowych· niepubliczna· Piła
- Szkoła Języków Obcych Lucyna Harwas - Kształcenie Ustawiczne w Formach Pozaszkolnych. Niepubliczna Placówka OświatowaPlacówka Kształcenia Ustawicznego - bez szkół· niepubliczna· Piła
Przedszkola i oddziały przedszkolne (32)
- Publiczne Przedszkole nr 4 w PilePrzedszkole· publiczna· 187 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 17 im. Krasnala Hałabały w PilePrzedszkole· publiczna· 152 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 12 w PilePrzedszkole· publiczna· 149 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 19 im. Misia Uszatka w PilePrzedszkole· publiczna· 137 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 14 im. Wróbelka Elemelka w PilePrzedszkole· publiczna· 132 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 6 im. Jasia i Małgosi w PilePrzedszkole· publiczna· 126 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 15 w PilePrzedszkole· publiczna· 123 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 2 w PilePrzedszkole· publiczna· 123 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 18 im. Kubusia Puchatka w PilePrzedszkole· publiczna· 121 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 13 w PilePrzedszkole· publiczna· 118 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 3 w PilePrzedszkole· publiczna· 112 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole Little PeoplePrzedszkole· niepubliczna· 104 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 11 w PilePrzedszkole· publiczna· 98 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 5 im. Niezapominajki w PilePrzedszkole· publiczna· 96 uczniów· Piła
- Przedszkole Niepubliczne Caritas nr 1 w Pile Caritas Diecezji Koszalińsko-KołobrzeskiejPrzedszkole· niepubliczna· 72 uczniów· Piła
- Salezjańskie Przedszkole im. Św. Dominika SavioPrzedszkole· niepubliczna· 67 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole Artystyczno-Językowe Fioletowa SowaPrzedszkole· niepubliczna· 66 uczniów· Piła
- Przedszkole "Mały Książę"Przedszkole· niepubliczna· 50 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole VermilionPrzedszkole· niepubliczna· 50 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole Zielona DolinaPrzedszkole· niepubliczna· 50 uczniów· Piła
- Publiczne Przedszkole nr 16 im. Czerwonego Kapturka w PilePrzedszkole· publiczna· 50 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole Dwujęzyczne Ogród MontessoriPrzedszkole· niepubliczna· 45 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole Terapeutyczne "Miś Wojtek" w PilePrzedszkole· niepubliczna· 43 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole Kreatywne Wesoła PrzygodaPrzedszkole· niepubliczna· 39 uczniów· Piła
- Przedszkole Niepubliczne Montessori ŚlimaczkowoPrzedszkole· niepubliczna· 33 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole "Disneyland"Przedszkole· niepubliczna· 27 uczniów· Piła
- Przedszkole Niepubliczne "Arka Noego"Przedszkole· niepubliczna· 27 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole Terapeutyczne "Tęczowa Kraina"Przedszkole· niepubliczna· 26 uczniów· Piła
- Przedszkole Niepubliczne Dwujęzyczne "Bajka"Przedszkole· niepubliczna· 22 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole Specjalne "Marcinek"Przedszkole· niepubliczna· 21 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole Terapeutyczne SylabaPrzedszkole· niepubliczna· 16 uczniów· Piła
- Niepubliczne Przedszkole RudolfPrzedszkole· niepubliczna· 6 uczniów· Piła
Żłobki i kluby dziecięce (11)
450 miejsc · mediana opłaty 1500 zł/mies.Żłobek nr 1 w Pile
Żłobek· Piła, miasto· 108 miejsc· 1500 zł/mies.· dostosowany dla dzieci z niepełnosprawnością
Little People Niepubliczny Żłobek Montessori
Żłobek· Piła, miasto· 56 miejsc· 1500 zł/mies.
Little People Niepubliczny Żłobek Dwujęzyczny
Żłobek· Piła, miasto· 48 miejsc· 1500 zł/mies.
Żłobek nr 3 w Pile
Żłobek· Piła, miasto· 44 miejsc· 1500 zł/mies.· dostosowany dla dzieci z niepełnosprawnością
Żłobek Rudolf Piła
Żłobek· Piła, miasto· 44 miejsc· 2300 zł/mies.
Żłobek nr 2 w Pile
Żłobek· Piła, miasto· 34 miejsc· 1500 zł/mies.
Klub dziecięcy Kicia & Kocia
Klub dziecięcy· Piła, miasto· 30 miejsc· 2300 zł/mies.
NURSING CARE MAGDALENA HARWAS
Żłobek· Piła, miasto· 25 miejsc· 1500 zł/mies.· dostosowany dla dzieci z niepełnosprawnością
Niepubliczny Żłobek Leśne Skrzaty Klaudia Świątkowska
Żłobek· Piła, miasto· 24 miejsc· 2230 zł/mies.· dostosowany dla dzieci z niepełnosprawnością
LITTLE PEOPLE NIEPUBLICZNY ŻŁOBEK MUZYCZNY
Żłobek· Piła, miasto· 22 miejsc· 1500 zł/mies.
Nursing Care 1
Żłobek· Piła, miasto· 15 miejsc· 1500 zł/mies.· dostosowany dla dzieci z niepełnosprawnością
Dostosowanie dla dzieci z niepełnosprawnością deklaruje 5 z 11 czynnych instytucji.
Źródła: publikacja zbiorcza Systemu Informacji Oświatowej (dane.gov.pl, zbiór 839, stan na 30 września) oraz rejestr żłobków i klubów dziecięcych (dane.gov.pl, zbiór 29751). Pokazujemy skalę systemu, nie jakość nauczania – wyniki egzaminów nie są publikowane na poziomie pojedynczej placówki. Opłaty i liczby miejsc pochodzą z deklaracji podmiotów prowadzących. Fakty o instytucjach, nie osobach (zasada #4/#5).